Lang verloren continent gevonden onder de Indische Oceaan
Nature News
Lang verloren continent gevonden onder de Indische Oceaan
Zand van de stranden van Mauritius onthult gesteente van een oude landmassa.
Sid Perkins, 24 februari 2013
De stranden van Mauritius bevatten fragmenten van een type gesteente, dat kenmerkend is voor de oude continentale korst - gesteente dat door vulkaanuitbarstingen naar de oppervlakte zou kunnen zijn gebracht.
Jack Abuin/Zuma press/corbis
De verdronken overblijfselen van een oud microcontinent liggen mogelijk verspreid onder de wateren tussen Madagaskar en India, suggereert een nieuwe studie.
Bewijs voor het lang verloren land komt van Mauritius, een vulkanisch eiland op ongeveer 900 kilometer ten oosten van Madagaskar. De oudste basalten op het eiland dateren van ongeveer 8,9 miljoen jaar geleden, zegt Bjørn Jamtveit, geoloog aan de Universiteit van Oslo. Toch onthulden korrel-voor-korrel analyses van strandzand dat Jamtveit en zijn collega's op twee locaties aan de kust van Mauritius verzamelden, zo'n 20 zirconen - minuscule kristallen van zirkoniumsilicaat, die buitengewoon bestand zijn tegen erosie en chemische veranderingen - die veel ouder waren.
De zirconen waren minstens 660 miljoen jaar geleden gekristalliseerd in graniet of andere stollingsgesteenten, aldus Jamtveit. Eén van deze zirconen was minstens 1,97 miljard jaar oud.
Meer gerelateerde verhalen
Jamtveit en zijn collega's suggereren dat de gesteenten met de zirconen afkomstig zijn van oude fragmenten van de continentale korst onder Mauritius. Ze stellen dat geologisch recente vulkaanuitbarstingen scherven van de korst naar het aardoppervlak hebben gebracht, waar de zirconen uit hun moedergesteente zijn geërodeerd en het zand van het eiland hebben bedekt. Het onderzoek van het team is vandaag gepubliceerd in Nature Geoscience.
Overblijfselen van de aardkorst
Het artikel suggereert ook dat er niet slechts één, maar vele fragmenten van continentale korst onder de bodem van de Indische Oceaan liggen. Analyses van het zwaartekrachtveld van de aarde onthullen verschillende grote gebieden waar de zeebodemkorst veel dikker is dan normaal - minstens 25 tot 30 kilometer dik, in plaats van de normale 5 tot 10 kilometer.
Deze korstafwijkingen zouden de overblijfselen kunnen zijn van een landmassa die het team Mauritia heeft genoemd. Zij vermoeden dat deze zich van Madagaskar heeft afgescheiden toen tektonische breuken en de spreiding van de zeebodem het Indische subcontinent miljoenen jaren geleden naar het noordoosten duwden. Het daaropvolgende uitrekken en verdunnen van de korst in de regio zorgde ervoor dat de fragmenten van Mauritia zonken. Samen vormden deze fragmenten een eiland of archipel die ongeveer drie keer zo groot was als Kreta, schatten de onderzoekers.
Het team koos ervoor om zand te verzamelen in plaats van lokale rotsen te verpulveren, om ervoor te zorgen dat zirconen die per ongeluk in de rotsvergruizingsapparatuur van eerdere studies waren achtergebleven, hun verse monsters niet zouden verontreinigen. De dichtstbijzijnde bekende ontsluiting van continentale korst die de zirconen van Mauritius zou kunnen hebben voortgebracht, bevindt zich op Madagaskar, ver over de diepe zee, merkt Jamtveit op. Bovendien kwamen de zirconen van zulke afgelegen locaties op Mauritius, dat het onwaarschijnlijk is dat mensen ze daarheen hebben gebracht.
"Er is geen duidelijke lokale bron voor deze zirconen," zegt Conall MacNiocaill, een geoloog aan de Universiteit van Oxford in het Verenigd Koninkrijk, die niet bij het onderzoek betrokken was.
Het lijkt er ook niet op dat de zirconen door de wind naar Mauritius zijn meegevoerd, zegt Robert Duncan, een mariene geoloog aan de Oregon State University in Corvallis. "Er is een kleine kans dat ze door de wind zijn meegevoerd, maar ze zijn waarschijnlijk te groot om dat te laten gebeuren," voegt hij eraan toe.
Andere oceaanbekkens wereldwijd zouden wel eens soortgelijke ondergedompelde overblijfselen van 'spookcontinenten' kunnen bevatten, merkt MacNiocaill op in een begeleidend artikel in News & Views. [zoals Atlantis] Alleen gedetailleerde onderzoeken van de oceaanbodem, inclusief geochemische analyses van de gesteenten, kunnen uitwijzen of het versplinterde en nu onder water gelegen Mauritia nog lang verloren gewaande verwanten heeft, suggereert hij.
terug naar de geschiedenis der mensheid
NATURE | NEWS
Long-lost continent found under the Indian Ocean
Sand from Mauritian beaches reveals rock from ancient landmass.
Sid Perkins 24 February 2013
Expand
The beaches of Mauritius contain fragments of a type of rock typical of ancient continental crust - rock which could have been brought to the surface by volcanic eruptions.
Jack Abuin/Zuma press/corbis
The drowned remnants of an ancient microcontinent may lie scattered beneath the waters between Madagascar and India, a new study suggests.
Evidence for the long-lost land comes from Mauritius, a volcanic island about 900 kilometres east of Madagascar. The oldest basalts on the island date to about 8.9 million years ago, says Bjørn Jamtveit, a geologist at the University of Oslo. Yet grain-by-grain analyses of beach sand that Jamtveit and his colleagues collected at two sites on the Mauritian coast revealed around 20 zircons - tiny crystals of zirconium silicate that are exceedingly resistant to erosion or chemical change - that were far older.
The zircons had crystallized within granites or other igneous rocks at least 660 million years ago, says Jamtveit. One of these zircones was at least 1.97 billion years old.
More related stories
Jamtveit and his colleagues suggest that rocks containing the wayfaring zircons originated in ancient fragments of continental crust located beneath Mauritius. They propose that geologically recent volcanic eruptions brought shards of the crust to Earth's surface, where the zircons eroded from their parent rocks to pepper the island's sands. The team's work is published today in Nature Geoscience1.
Crustal remains
The paper also suggests that not just one but many fragments of continental crust lie beneath the floor of the Indian Ocean. Analyses of Earth's gravitational field reveal several broad areas where sea-floor crust is much thicker than normal - at least 25 to 30 kilometres thick, rather than the normal 5 to 10 kilometres.
Those crustal anomalies may be the remains of a landmass that the team has dubbed Mauritia, which they suggest split from Madagascar when tectonic rifting and sea-floor spreading sent the Indian subcontinent surging northeast millions of years ago. Subsequent stretching and thinning of the region's crust sank the fragments of Mauritia, which together had comprised an island or archipelago about three times the size of Crete, the researchers estimate.
The team chose to collect sand, rather than pulverize local rocks, to ensure that zircons inadvertently trapped in rock-crushing equipment from previous studies did not contaminate their fresh samples. The nearest known outcrop of continental crust that could have produced the Mauritian zircons is on Madagascar, far across a deep sea, Jamtveit notes. Furthermore, the zircons came from Mauritian sites so remote that it is unlikely that humans carried them there.
"There's no obvious local source for these zircons," says Conall Mac Niocaill, a geologist at the University of Oxford, UK, who was not involved in the research.
Also, it does not seem as if the zircons rode to Mauritius on the wind, says Robert Duncan, a marine geologist at Oregon State University in Corvallis. "There's a remote possibility that they were wind blown, but they're probably too large to have done so," he adds.
Other ocean basins worldwide may well host similarly submerged remains of "ghost continents", Mac Niocaill notes in an accompanying News & Views article. Only detailed surveys of the ocean floor, including geochemical analyses of their rocks, will reveal whether the splintered and now submerged Mauritia has any long-lost cousins, he suggests.
Nature doi:10.1038/nature.2013.12487
References: Torsvik, T. H. et al. Nature Geosci. 6, 223–227 (2013).
Show context: MacNiocaill, C. Nature Geosci. 6, 165–166 (2013).
terug naar de geschiedenis der mensheid
terug naar het weblog
^